Tháng tý là tháng mấy

Năm 2009, trên một số blôc lịch, tháng giáp tháng chạp thì gồm NXB ghi là “tháng Một” (như NXB văn hóa Sài Gòn), nhiều nơi kì cục ghi “tháng Mười Một”. Giải pháp gọi này đã biết thành nhiều người tiêu dùng phản ứng, nhận định rằng đó là lỗi in sai. Trong cả khi được NXB Văn hóa tp sài gòn trả lời rằng bí quyết dùng kia không sai, thậm chí là cách này còn là “theo truyền thống cuội nguồn của người việt nam Nam”, thì công ty Hưng Phú (đối tác marketing lịch) vẫn không yên tâm, mà nên “cầu cứu” đến Phòng nghiên cứu lịch ở trong Trung tâm tin tức tư liệu của Viện kỹ thuật và công nghệ Việt Nam, đề nghị giải thích cách hotline tháng mười một (âm lịch) là mon một sao cho cụ thể hơn.

Bạn đang xem: Tháng tý là tháng mấy

*

Nếu các bạn hỏi những người lứa U40 câu: tháng một là tháng nào trong âm lịch?, có lẽ rằng hầu hết sẽ cho đó là lỗi in sai, hoặc đọc là tháng giêng trong âm lịch, chứ chưa hẳn tháng 11!

“Theo ghi nhận của chúng tôi, hiện quý khách hàng vẫn ăn nhập loại lịch đề rõ mon mười một (âm lịch) rộng là ghi tháng một. Đơn giản là phương pháp gọi và phương pháp viết từ thời điểm tháng mười (âm lịch) sang trọng tháng mười một đang quen và tiện dụng từ lâu. Hai phương pháp gọi khác biệt đang tồn tại tuy vậy song trên định kỳ blôc hiện hành, ai thuận biện pháp nào thì mua dùng blôc đó.”

Thế là báo Lao động vào cuộc cùng với lối lý giải rõ ràng:

“Người Việt ta từ bỏ xưa vẫn sử dụng Âm lịch, một biện pháp phân chia truyền thống của người nước trung hoa lấy chu kì vận động của khía cạnh trăng có tác dụng căn cứ. Từ đó, có 12 tháng được tiếng Việt định danh là: (tháng) Giêng, Hai, Ba, Tư, Năm, Sáu, Bảy, Tám, Chín, Mười, Một, Chạp. Dân gian xưa đã bao gồm một bài ca dao diễn giải rất thú vị về chuyện này:

Tháng Giêng ăn uống Tết nghỉ ngơi nhà

Tháng nhị cờ bạc, tháng cha hội hè

Tháng bốn đong đậu nấu chè

Bước vào mùa vụ làm cho nghề tháng Năm

Tháng Sáu buôn nhãn chào bán trăm

Tháng Bảy ngày rằm xá tội vong nhân

Tháng Tám chơi đèn kéo quân

Trở về tháng Chín chung nhân buôn hồng

Tháng Mười buôn thóc buôn bán bông

Tháng Một, tháng Chạp bắt buộc công trả toàn.

Nhưng Âm kế hoạch mà người việt nam ta sử dụng bao đời bắt đầu bị “lung lay”, mất dần dần vị trí khi Dương định kỳ từ châu âu truyền đến… Dương lịch đang trở thành lịch chủ yếu thức của phòng nước, gồm tính pháp quy.

Để đối kháng giản, fan ta (và cả người Việt) dùng ngay số Arab để tiến công thứ từ bỏ 12 mon này: (tháng) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. Mặc dù nhiên, “tháng 1” Dương lịch còn được nhiều người gọi là “tháng Giêng” cùng “tháng Một” Âm định kỳ còn được nhiều người hotline là “tháng Mười một”.

Xem thêm: Giáo Án: Pttm: Trang Trí Ảnh Bác Hồ, Giáo Án Trang Trí Khung Ảnh Bác

Rõ ràng, họ nên thống nhất bí quyết gọi tháng của hai các loại lịch này. Sự nhập nhằng đó không chỉ phá vỡ lẽ tính hệ thống phân phân chia (của hai quan niệm phương Đông với phương Tây) mà còn giúp mất đi tính trong trắng của giờ Việt (sự vật cần gọi đúng tên, phân loại rõ ràng, không mơ hồ khiến nhầm lẫn).”

Chỉ mươi năm trước, thay Giáo sư nai lưng Quốc Vượng đã quả quyết: “Tôi chưa từng thấy ai là người việt chân chính - truyền thống lại call sau tháng Mười là tháng Mười Một – mà đề xuất gọi là mon Một”. (Cảm thức về thời hạn và đầu năm Nguyên đán, Văn hóa học). Cứ chiếu theo quan điểm của Giáo sư, thì tín đồ Việt hiện thời chả mấy ai còn “chân chính - cổ truyền”, mà lại đã Tây hóa hết!

Báo Công an TP HCM thì đến rằng: “Qua cách gọi tên tháng Âm lịch“Một, Chạp, Giêng, Hai” cho thấy thêm văn hóa Việt mang gần như sắc thái rất đặc trưng, riêng biệt biệt.”

Câu hỏi đưa ra là: Tại sao tháng 11 âm định kỳ được điện thoại tư vấn là “tháng Một”?

Âm kế hoạch của bạn Việt bắt nguồn từ Trung Quốc. Tên thường gọi các tháng được đặt theo tên bỏ ra (của can chi) hoặc theo lắp thêm tự theo lần lượt là:

Tý (Một), Sửu (Chạp), dần dần (Giêng), Mão (Hai), Thìn (Ba), ganh (Bốn), Ngọ (Năm), hương thơm (Sáu), Thân (Bảy), Dậu (Tám), Tuất (Chín), Hợi (Mười).

Tên gọi đó là bí quyết gọi theo kế hoạch kiến Tý tự thời bên Chu rước tháng Tý là tháng đầu năm, với vì sao tháng Tý bao gồm tiết Đông chí, dương ban đầu sinh, phục hồi lại nguyên khí. Xin xem xét là chưa phải triều đại Trung Hoa nào thì cũng chọn định kỳ kiến Tý: nhà Hạ từng lựa chọn tháng dần dần (tháng Giêng) làm cho tháng đầu xuân năm mới (gọi là lịch kiến Dần), nhà Thương chọn lịch loài kiến Sửu (tháng Chạp là tháng đầu năm), bên Tần chọn lịch kiến Hợi (tháng Mười là tháng thứ nhất năm). Tự đời Hán Vũ Đế trở đi, âm lịch quay về lịch kiến dần và áp dụng từ đó đến ngày này không thay đổi nữa. Tuy lịch đã cố đổi, nhưng tên gọi từ trước vẫn giữ lại nguyên, vị đó thời nay ta mang tên cổ truyền của mon 11 âm lịch là “tháng Một”.

Như vậy bây chừ có hai cách gọi:

– theo cách gọi truyền thống thì mon 11 âm kế hoạch là “tháng Một” (hay tháng một, tùy theo quan điểm về viết hoa của từng cơ quan, tổ chức). Giải pháp gọi này có thể gây lầm lẫn với số sản phẩm tự của mon này vào lịch.

– theo cách gọi “hiện đại” thì mon 11 âm lịch được gọi theo như đúng số sản phẩm công nghệ tự của nó là mon Mười Một (hay mon Mười một, mon mười một, tùy thuộc vào quan điểm về viết hoa của từng cơ quan, tổ chức).