BÀ CHÚA KHO LÀ AI

Trải qua rộng một thập kỷ nay, Bà Chúa Kho đã trở thành một hiện nay tượng trông rất nổi bật của tín ngưỡng nước ta sau thời kỳ thay đổi mới. Đã gồm một vài cuốn sách nhỏ, nhiều bài báo, thậm chí còn có cả một hội thảo khoa học bàn về hiện tượng thờ thờ này. Mặc dù nhiên, một vấn đề đưa ra là nguồn gốc và thực chất của hiện tượng kỳ lạ tín ngưỡng Bà Chúa Kho là gì ?, nói cách khác Bà là ai ?, thì còn không được giải thích cặn kẽ.

1.Bạn đã xem: Bà chúa kho thương hiệu thật là gì

Trong tâm thức dân gian hiện giờ hay ở tầng hữu thức của dân chúng, Bà Chúa Kho là một trong những nhân vật định kỳ sử. Bà mang tên tuổi (Lý An Quốc, trằn Thị Ngọc...?), có nguồn gốc xuất thân (em gái sản phẩm công nghệ sáu Vua Lý Thánh Tông, bà xã Vua Lý, con Vua Bà, tức Hà Giang công chúa được không đúng xuống canh gác Cổ Mễ, con mái ấm gia đình làm nghề gốm, quê làm việc Quả Cảm, bên nghèo...?), có công tích (chiêu dân lập ấp, khẩn ruộng, duy trì kho lúa đến triều đình vào cuộc loạn lạc chống Tống bên trên sông Như Nguyệt ... ?). Các nhà phân tích sưu trung bình về nhân thân của Bà Chúa Kho thì kêu ca là tứ liệu về Bà xích míc và trái ngược nhau. Điều này thật dễ hiểu, cũng chính vì Bà vốn ko phải là 1 trong nhân vật kế hoạch sử, mà là một trong những nhân đồ dùng huyền thoại. Do vậy, từng địa phương, từng thời kỳ kế hoạch sử, tuỳ theo yêu cầu và cảm quan của dân chúng, Bà được lịch sử hoá theo hầu như kiểu không giống nhau. Ai kia cần rất thiêng Bà thì gắn Bà với loại dõi hoàng tộc, là vợ vua, còn ai đó thì lại thêm Bà với hình hình ảnh cô gái xinh đẹp, nếp na, thảo hiền. Mặc dù nhiên, cái chung nhất của phần nhiều kiểu lịch sử hào hùng hoá, Bà Chúa Kho là người có công cùng với dân với nước, mà lại mọi tín đồ đều ngưỡng mộ.

Bạn đang xem: Bà chúa kho là ai

Vậy thì Bà Chúa Kho được lịch sử hoá từ khi nào? Đó là câu hỏi không dễ trả lời. Có người cho việc phụng bái Bà vào Thời Lý vày chiến tích của Bà lắp với cuộc binh cách chống Tống trên bờ sông Như Nguyệt. Điều kia cũng chưa hẳn là chứng cứ chắc chắn, cũng chính vì vị trí đền thờ Bà trên kè sông Cầu, hơn nữa nhé là vùng khu đất phát tích nhà Lý thì bài toán quy Bà với nhà Lý cùng cuộc binh cách chống Tống là vấn đề dễ hiểu. Hơn thế nữa, mô típ Bà Chúa Kho không chỉ có ở Bắc Ninh, mà hơn nữa ở hà nội thủ đô và một trong những nơi khác nữa, và chừng như mỗi địa điểm lại đính thêm Bà với 1 thời kỳ lịch sử khác nhau, phòng quân Nguyên Thời Trần, kháng quân Minh Thời Lê...

Như vậy, trong quan niệm hữu thức của nhân dân, Bà Chúa Kho là một trong những nhân vật định kỳ sử, đính thêm với thể chế công ty nước phong kiến, được những triều đại phong thần, được quần chúng. # dựng đền thờ phụng, hotline là công ty Khố Linh Từ. Lớp biểu tượng này ví dụ là lớp văn hoá muộn, nằm trong thời kỳ phong con kiến tự nhà của nước ta.


*

Cửa Tam quan liêu Đền Bà Chúa Kho (Ảnh: TL)

2. Về phương diện thờ cúng, nhân trang bị “nửa huyền thoại, nửa kế hoạch sử“ này đã hoàn toàn hội nhập vào hệ thống thờ mẫu Tam Phủ. Trong ngôi đền, mặc dù Bà Chúa Kho được bái phụng như một vị thần chủ, call là Bà Chúa hay Điện Bà, tuy thế lại được khuôn vào hệ thống điện thần thông thường của mẫu Tam bao phủ với những ban bái Tam Toà Thánh Mẫu, Ban Ông Hoàng, Ban Chầu Bà, Đức Ông, sơn Trang, Ban Cô, Ban Cậu, Ngũ Hổ, Ban Công Đồng ... Hiện tượng lạ hội nhập theo vẻ ngoài “Mẫu hoá” này không phải là hiện nay tượng đơn nhất ở thường Bà Chúa Kho, mà phổ cập ở các nơi, duy nhất là với các nữ thần hiển linh, được tôn xưng là mẫu (Vương Mẫu, Quốc Mẫu, Thánh Mẫu).

Hiện tượng “Mẫu hoá” Bà Chúa Kho ở Bắc Ninh chưa phải là cá biệt, mà khá thông dụng thể hiện qua việc thờ phụng các Mẫu Thần, như: Bà Chúa Sành sống Quả Cảm (có công trong nghề có tác dụng gốm với nuôi tằm), Bà Chúa Chóa (truyền tụng là con dâu Lạc Long Quân, là vị thần của 11 buôn bản Choá), Bà Chúa Đầm làm việc Phù Lưu, Bà Chúa Ngô ở ven sông Cầu, các Bà trong Tứ Pháp (Mây, Mưa, Sấm, Chớp) lắp với Phật chủng loại Man Nương...

Tôi trả định rằng, trước lúc được “lịch sử hoá”, “cung đình hoá” thành Bà Chúa Kho Lương, một vị bạn nữ thần nào đó đã được “Mẫu hoá” thành “Bà Chúa” cùng tham gia vào năng lượng điện thần Đạo chủng loại ở đây, vậy vị thiếu phụ thần sẽ là ai ?


*

Lễ hội thường Bà Chúa Kho (thôn Cổ Mễ, làng Vũ Ninh, tp Bắc Ninh, thức giấc Bắc Ninh) diễn ra ngày 14 tháng Giêng sản phẩm năm. (Ảnh: TL)

3. Qua tích lũy tư liệu thực địa, qua tư liệu của các đồng nghiệp cung cấp, tôi đi mang lại một đưa thuyết cho rằng nguồn cội thuở đầu của Bà Chúa Kho là thanh nữ thần chị em lúa. Mang thuyết này dựa trên hai cơ sở, lắp thêm nhất, quan tâm tổng thể, tín ngưỡng mẹ Lúa là tín ngưỡng bình thường của phần lớn cư dân trồng lúa sinh sống Đông nam Á với Việt Nam, mà lúc này còn quan sát thấy khá phổ biến ở nhiều dân tộc bản địa thiểu số ở vn và các nước trong khu vực vực. Tín ngưỡng này sinh ra trên cơ sở quan niệm rằng, trong cây lúa bao gồm hồn lúa, hồn lúa ra quyết định sự phát triển của cây lúa, vì vậy, từ dịp gieo hạt cho đến lúc thu hoạch tín đồ nông dân phải tiến hành các nghi lễ tương quan tới hồn lúa, như nghi lễ mẹ Lúa (là hiện nay thân của hồn lúa) gieo các khóm lúa đầu tiên, đồng thời cũng là nghi lễ rước người mẹ Lúa từ kho lúa ra rẫy, nghi lễ dựng cây nêu với trang trí các đồ vật mang tính phồn thực để lưu lại hồn lúa làm việc lại bên trên rẫy. Đặc biệt là khi bắt đầu thu hoạch, bà mẹ Lúa nên đi cắt số đông bông lúa đầu tiên về nhằm cúng cơm mới và sau cùng là nghi lễ rước hồn lúa về kho.

Xem thêm: Thi Tốt Nghiệp Thpt Mấy Môn Gì? Social Science Fiction

Những tài liệu hồi cố kỉnh hay quan gần kề thực địa đều năm giữa thế kỷ XX ở người việt Châu thổ Bắc Bộ cho biết thêm nghi thức thờ Hồn Lúa vẫn tồn tại khá phổ biến, như tục rước mạ, rước lúa thần, đúc tượng lúa, tục cúng vỏ lúa, khấn vía lúa, call gạo... Chỉ có điều, ví như ở các dân tộc không giống người đại diện thay mặt hồn lúa là đàn bà - chị em Lúa, thì ở tín đồ Việt công dụng này đã gửi sang nam giới giới. Điều này cũng dễ dàng nắm bắt khi nhưng xã hội người việt nam đã sớm gửi sang phụ hệ, độc nhất là dưới ảnh hưởng của xã hội phụ hệ Trung Hoa, tín đồ phụ nữ hầu như bị tách bóc khỏi các sinh hoạt tín ngưỡng cùng đồng.

Những truyền thuyết tích lũy được về Bà Chúa Kho cũng ít nhiều liên quan liêu tới tục thờ bà bầu Lúa nguyên thuỷ. Theo các cụ già kể lại, Bà Chúa kho vốn là một trong những cô thôn thiếu nữ xinh đẹp, nết na, tốt nghề nông, sinh sống sống vùng ven sông Cầu. Ban đầu, vùng này là đồng bến bãi ngập nước, lầy trũng, cư dân không biết trồng cấy gì, cô thôn nữ ấy rước trấu rắc cho tới đâu thì lúa mọc lên đến mức đó. Từ kia thóc lúa cứ ùn ùn như núi, mọi fan phải xây kho để trữ lương thực, với tôn vinh cô bé dạy dân trồng lúa sẽ là Bà Chúa Kho, Bà Lẫm. Bọn họ cũng rất có thể liên tưởng giữa hiện tượng thờ Hồn Lúa trong kho lúa của đa số dân tộc thiểu số hiện nay với tên thường gọi Bà Lẫm (kho), Bà Chúa Kho của người việt nam ở Bắc Ninh. Bọn họ cũng rất có thể xem xét tới địa danh làng Cổ Mễ. Có hai cách giải thích về địa điểm này, đặc trưng liên quan đến từ “Cổ”. “Cổ” rất có thể là thương hiệu Hán hoá tự “kẻ”, một tên thường gọi xa xưa làng mạc của tín đồ Việt. Tất cả người nhận định rằng “Cổ” gốc từ “Cô”- Cô Mễ, chỉ một loại lúa hoang... Những địa điểm này rất có thể tồn tại từ thời bên Trần.


*

Phút không nhiều người đơn lẻ của Đền Bà Chúa Kho (Ảnh: TL)

4. Như mọi người đều rõ, từ thời điểm cuối thập kỷ 80, độc nhất là thời điểm đầu thập kỷ 90 hiện tượng kỳ lạ thờ bái Bà Chúa Kho ở tỉnh bắc ninh nổi lên như một điển hình nổi bật của tín ngưỡng dân gian việt nam sau thời kỳ đổi mới, khiến không chỉ các nhà khoa học mà cả những nhà thống trị cùng quan tâm. Di tích đền Bà Chúa Kho vốn nhỏ tuổi bé và có phần tĩnh lặng xưa kia hiện nay đã thay domain authority đổi giết và sôi động hẳn lên. Đền được trùng tu, mở rộng và được công ty nước xếp hạng. Khách hàng thập phương kéo về, độc nhất là dịp đầu xuân năm mới để vay “tiền” Bà về làm ăn uống hay xin “lộc rơi”, “lộc vãi” và thời điểm cuối năm lễ tạ, “trả” chi phí vay của Bà. Làng mạc Cổ Mễ thuộc xã Vũ Minh vốn là thôn nghèo, ni cũng “thay domain authority đổi thịt”, cuốn hút hàng nghìn fan dân trong làng gia nhập vào các bước mang tính “dịch vụ” tín ngưỡng, như chế tạo và phân phối hương hoa, quà mã, viết sớ, sắp tới lễ, cúng khấn, rồi những dịch vụ nạp năng lượng uống, trông xe, đón quý khách ...

Về phương diện tâm linh, Bà Chúa Kho vốn là vị thần gồm phần khiêm dường trong lớp áo của một “nhân vật kế hoạch sử”, “Thần Mẫu”, nay thốt nhiên trở thành fan ban phát tài lộc theo kiểu “vay trả” như một “chủ nhà băng”. Những người dân tới cửa ngõ Bà ước khấn không thể là phần đa nông dân như trước kia nữa, mà bấy giờ chủ yếu ớt là đa số thương nhân, thị dân, viên chức công ty nước. Do đó là từ một bề ngoài tín ngưỡng nông nghiệp, Bà Chúa Kho đã trở thành một vị thần chủ của yêu quý nghiệp, của thị dân đô thị. Một tín ngưỡng lúc đầu mang tính hướng về trong của cộng đồng làng làng mạc nay biến đổi một tín ngưỡng mang tính hướng ngoại, tức nhà yếu phục vụ cho hầu hết người phía bên ngoài cộng đồng.

Từ đây, bạn cũng có thể hiểu được mẫu logíc của quá trình cải tiến và phát triển nội tại của biểu tượng: mẹ Lúa/ Bà Chúa Kho Lương/ Bà Chúa Kho Tiền. Tía lớp quý hiếm này của biểu tượng Bà Chúa Kho phản chiếu quy dụng cụ và sự chuyển đổi của thôn hội Việt Nam: làng mạc hội nntt thời chi phí sử, công ty nghĩa yêu nước, tinh thần chống ngoại xâm thời phong loài kiến tự nhà và thôn hội chuyển sang cơ chế thị phần từ sau đổi mới.